Recent Posts

Džamija “Sultanija Valida” , ljepotica Sandžaka

Džamija “Sultanija Valida” , ljepotica Sandžaka

600_1480841696dzamija_sultanija_valida_8-1Istanbul- Sjenica– objavljeno u kategoriji “Vijesti- REGION” 05. 12. 2016. 09: 32-Džamija “Sultanija Valida” , ljepotica Sandžaka. Džamija Pertevnihal Valide sultanije, poznata kao džamija “Sultanija Valida”, nalazi se u samom centru Sjenice i jedan je od simbola grada i opštine na jugozapadu Srbije.

Sagrađena je sredinom XIX. stoljeća kao zadužbina majke turskog 32. sultana i 111. islamskog halife Abdulaziza. Pored one u Sarajevu, ima status „carska“ ili „careva“, jer ju je gradila sultanova porodica.

Pored simbolike ponovnog rađanja Osmanlijske Imperije, specifična je i jedinstvena u graditeljskom smislu, jer ima kube (kupolu) bez stubova čiji je prečnik oko 15 metara.

Arheolog i poznavaoc islamske umjetnosti i arhitekture iz Sjenice Mustafa Baltić je pojasnio da je u vrijeme kada je džamija građena bila najzapadnija carska džamija u Evropi i trebala je biti simbol moći Osmanlijske države.

ab291b6d1853db0b9e75f2165cb42828_k„Graditelj ove džamije je u stvari sultan Abdulaziz Han, ali se spominje njegova majka Pertevnih(y)al Valide jer je po granicama carstva trebalo graditi džamije azizije kako bi se pokazala moć i ponovno rađanje Osmanlijske države. U to vrijeme, 1870. godine, kada je džamija građena, Sjenica nije brojala ni pet hiljada stanovnika. I, za današnje uslove, ona je velika“, ukazuje Baltić i podsjeća da je Sjenica 1864. godine postala sjedište Novopazarskog Sandžaka, kao najzapadnijeg dijela osmanske države.

Sjenička džamija dominira tim gradom. Nalazi se prekoputa zgrade lokalne uprave na malom uzvišenju. Sagrađena je bez temelja, od bijelog kamena i materijala sa ovog podneblja. Ima jedno munare sa jednim šerefetom. Njena izgradnja nije završena zbog nedostatka finansija u to vrijeme. Na to ukazuju postavljene originalne kamene osnove stubova koje nose kupole trijema.

Iz razloga što nije u potpunosti sagrađena, iznad ulaznih vrata nema tariha (tebele), ali postoje ukrasi. Plastika, s desne strane simbolično u obliku koncentričnih krugova, prikazuje univerzum, a s lijeve strane dženet (raj).

sultanija-validaDžamija je bila unutra obojena svjetlo plavom, tirkiznom bojom koja je u to vrijeme bila i sultanovo obilježje. Od osamdesetih godina, posebno unutrašnji prostor je više puta restauriran i prepravljan. Na zidovima danas nema ukrasa, kaligrafije ni ornamentike.

Ogromno kube bez stubova prekriva čitav osnovni prostor za klanjanje. Unutrašnjost je dobro osvijetljena, po dva sa strana i tri u nivou mihraba, nalaze se drveni prozori u podnožju kupole. Do danas su sačuvani originalni mihrab i drveni mahvil (galerija), kurs (ćurs, govornica) je uklonjen, dok je mimber više puta mijenjan. Iznad mahvila, su tri kubeta, kao i ono osnovno, pokrivena crnim limom u skorašnje vrijeme.

Tokom Prvog svjetskog rata austrougarska vojska je sa džamije skinula olovne ploče kako bi ih koristila za pravljenje municije. Džamija se zvala i „kuršumli“ ili „bijela“. Drveni stubovi, na kojima, počiva dio unutrašnjosti, su takođe sačuvani kao originalni.

600_1480841685dzamija_sultanija_valida_2Objašnjavajući, u graditeljskom smislu, kako kupola stoji bez stubova, Baltić navodi da je suština u tada korišćenim prirodnim materijalima za ekstremne klimatske uslove kakvi su u Sjenici.

„Kube, koje se praktično oslanja na jednu drvenu gredu, je napravljeno tako što se na drvenu konstrukciju stavljala mješavina blata i slame, na to su kao zaštita od kiše i snijega stavljani olovni listovi. S unutrašnj strane kubeta i cijele džamije stavljao se horosan, materijal koji se spravljao od živog kreča i konjske dlake. To je izuzetno čvrst materijal, polupropustljiv za vazduh, što je omogućilo da drvena konstrukcija bude suha i stoji i dan-danas“, pojasnio je Baltić.

Džamija danas ima podno grijenje, a taj način grijanja vodenim parom, hipokaustom, bio je i previđen jer je džamija podignuta na kemene šipove.

U narodu se može čuti legenda o postanku džamije prema kojoj su hajduci i odmetnici opljačkali karavane s robom Pertevnihal Valide sultanije. Prema toj priči, pošto je sultanija vratila svoju robu i dukate, dala je da se u Sjenici izgradi džamija.

yeni-cami-valide-sultan-camii-iciU džamiji je tokom Prvog svjetskog rata održana Sjenička konferencija i tokom historije je bila je centar raznih dešavanja. Taj objekat ima status spomenika kulture i pod zaštitom je države.

sultan_abdulmecid_-_google_art_projectTurska agencija za razvoj i koodrinaciju (TIKA) bi trebalo da počne sa realizacijom porojekta restauracije i konzervacije carske džamije u Sjenici koja će time postići statu spomenika kulture od izuzetnog značaja.

Džamija građena 1870. godine zbog nedostatka sredstava nikada nije završena do kraja, a nakon ovog projekta TIKA-e, pored originalnog izgleda, treba da dobije i trijem sa kamenim stubovima. Takođe treba da se obnovi i džamijski šadrvan koji je uništen tokom bombardovanja Sjenice u Drugom svjetskom ratu.

Projekat za sjeničku „Pertevnihal Valide sultanija džamija“, koji TIKA sprovodi, je gotov i uskoro se očekuje njegova realizacija.

„Uz pomoća Vlade Turske i TIKA-e džamije će biti dovedena u puni sjaj, onakva kakva treba da bude. Dobili smo sve potrebne dozvole i očekujemo da radovi počnu što prije“, kazao je Baltić, podsjetivši da je ovaj, prije svega, vjerski objekat, bio zatvoren u periodo do 1945. do 1953. godine, kada su je komunističke vlasti, nakon rušenja gradske tvrđave i čaršije, koristile kao magacin za žito.

dzamija-sjenica

http://iBalkan.net

Šta vi kažete na ovo?

iBalkan.net